AİLELERE ÖNERİLER

Üniversite ve meslek seçimi, öğrencilerin hayatında önemli bir dönüm noktası. Bu önemli dönüm noktasında ailenin destekleyici rolü, büyük önem taşıyor. Anne-babanın bu süreçte çocuklarına uygun desteği sağlaması, yapılan seçimlerin daha bilinçli ve uygun olmasına katkıda bulunuyor. Bu destek sayesinde, hem aileler sahip oldukları bilgi ve deneyimi çocuklarına aktarabilmiş olmanın rahatlığını yaşıyor, hem de öğrenciler yalnız kalmadan, bilgili ve bilinçli bir şekilde seçimlerini yapabiliyor. Bu desteğin sağlanamadığı durumlarda,  aileler ve çocuklar arasında çatışmalar yaşanabiliyor; öğrencilerin sağlıklı bir seçim yapma süreci sekteye uğruyor ve öğrenciler kendilerini istemedikleri bir şehirde, üniversitede ya da bölümde bulabiliyor. Üniversite ve meslek seçimi sürecinde anne-babaların çocuklarına uygun desteği sağlayabiliyor olması, hem aileler için hem de öğrenciler için büyük önem taşıyor. Bu süreçte, öğrencilere uygun desteği sağlayabilmek için aileler neler yapabilir?  

Baskı yapılmamalı

Ailelerin tutumu bakımından en önemli konu, belirli bir şehre, üniversiteye ya da bölüme girme konusunda herhangi bir baskının yapılmamasıdır. Örneğin, bir öğrenciyi istemediği halde sadece yüksek puan aldığı için tıp fakültesi okumaya zorlamak baskıcı bir tutum olarak değerlendirilebilir. Bir diğer öğrenciyi, yalnızca kız olduğu için istediği bir üniversite ve bölüme gitmekten alıkoymak yine baskıcı bir tutum olarak düşünülebilir. Aileler, bu tür baskıcı tutumları çocuklarını korumak ve kendilerine bağlı kalmalarını sağlamak için tercih edebilmektedir. Ancak, bu tutum çocukların kendilerini korumayı öğrenme süreçlerini sekteye uğratabilmekte ve aradaki bağların zayıflamasına neden olabilmektedir. Ailelerin baskıcı tutumlarının bir diğer nedeni kendi hayatlarında başarmak istedikleri ancak başaramadıkları bir şeyi çocuklarına yaptırma ve bu sayede kendi özlemlerini giderme ihtiyacıdır. Bazı ailelerde ise aile büyüklerinin mesleği gençlere miras kalır. Her ne sebeple olursa olsun, ailelerin kendi istekleri, endişeleri ve özlemleri doğrultusunda çocuklarını baskı, zorlama ve engelleme yoluyla yönlendirmemesi önemlidir.       

Yalnız bırakılmamalı

Diğer yandan, öğrencilerin üniversite ve meslek seçimi sürecinde yalnız kalmaması da önemlidir. Bu seçim, öğrencinin hayatı için ciddi öneme sahip olduğundan aile tarafından uygun desteğin ve yönlendirmenin sağlanması gerekir. Bu seçimin tamamen çocuğa bırakılması ve çocuğun alternatifler karşısında nasıl karar vereceğini bilememesi, doğru bir seçimin yapılmasını engelleyebilir. Aileler, hem kendi bilgi ve deneyimlerini çocuklarıyla paylaşarak, hem de çocuklarının merak ettiği soruların yanıtlarını birlikte arayarak çocuklarının yanında olduklarını onlara hissettirebilir. 

Birlikte düşünmeli

Öğrencilerin seçimlerini yaparken, kişisel özeliklerini, gitmek istedikleri üniversiteye ve şehre ilişkin özellikleri, seçmek istedikleri mesleği ve aldıkları puanı bir arada düşünmesi gerekir. Bu seçim süreci, oldukça kafa karıştırıcı ve karmaşık olabilir. Anne-babalar çocuklarıyla birlikte konuşup düşünebilecekleri bir ortam hazırlayarak bu karışıklığın giderilmesine yardımcı olabilir. Alınan puan, karakter özellikleri, yaşam tercihleri, ilgiler ve istekler bir arada düşünülerek ortak bir karar alma sürecinin oluşturulması desteklenebilir; bunlara ilişkin listeler oluşturularak ortak hedefler ve alternatifler belirlenebilir.   

Yönlendirici ve destekleyici olmalı

Aileler, bu süreçte yalnız bırakan değil destekleyici, baskıcı değil yönlendirici bir rol üstlenmelidir. Destekleyici ve yönlendirici bir tutum sayesinde, öğrenciler hem kendi isteklerini ifade etme ve kendi beklentileri yönünde seçim yapma şansına sahip olabilir, hem de anne ve babaların yönlendirmelerinden faydalanarak gerçekçi bir karara varabilirler. Anne-babalar, çocuklarının becerilerini, karakter özelliklerini ve ilgi alanlarını anlamak için destek sağlayabileceği gibi çocuklarının kafalarındaki soruların yanıtlanması için birlikte araştırma yapabilirler. Örneğin, çocuklarının hangi mesleklere daha yatkın olduğunu anlayabilmek için çocuklarıyla birlikte rehber ve psikolojik danışmanlarla görüşmeyi tercih edebilir. Çocuklarının, seçmeyi düşündüğü mesleklerle ilgili bilgi toplama ve araştırma konusunda destek sağlayabilir. Bunun için, aileler çocuklarıyla birlikte internet üzerinden araştırma yapabileceği gibi o meslekte çalışan kişilerle/tanıdıklarla irtibat kurmayı deneyebilir. Bu sayede, seçim sürecinde anne-baba ve çocuklar işbirliği içinde çalışarak daha bilinçli, bilgili ve kendileri için uygun bir karara varabilir.