ÜNİVERSİTE SÖZLÜĞÜ

ÖNLİSANS: İki yıl süren üniversite veya yüksekokul öğrenimi.

LİSANS: Genellikle dört yıl süren üniversite veya yüksekokul öğrenimi. Bu öğrenim sonunda elde edilen ve diploma ile belgelendirilen akademik derece.

YÜKSEK LİSANS (MASTER): Lisans diplomasıyla doktora arasındaki akademik derece.

DOKTORA: Bir fakülte veya yüksekokulu bitirdikten sonra o bilim dalında sınav ve bilimsel bir eserle erişilen derece, basamak.

TEZ: Yüksek Öğretim Kurumlarında öğrencilerin veya öğretim üyelerinin hazırlayıp, akademisyenlerden oluşan bir heyet önünde savundukları bilimsel esere tez denir.

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS: Lisans mezunu olan kişilere mesleki konuda derin bilgi kazandırmayı ve mevcut bilginin uygulamada nasıl kullanılacağını göstermeyi amaçlayan programdır. Pek çok alanda yapılabilen tezsiz yüksek lisans özellikle, Fen Edebiyat Fakültesi mezunları tarafından öğretmen olabilmek için tercih edilmektedir.

PROFESÖR: Yükseköğretim kuruluşlarında en üst aşamada olan öğretim üyesi.

DOÇENT: Üniversitelerde profesörden önceki basamakta bulunan öğretim üyesi.

YARDIMCI DOÇENT: Üniversitelerde doçentten bir önceki basamakta bulunan öğretim üyesi.

OKUTMAN: Üniversitede yabancı dil, Türkçe ve inkılap tarihi gibi ortak, zorunlu dersleri öğretmek için görevlendirilen, uygulamalı çalışmaları yöneten öğretim elemanı, lektör.

ASİSTAN (ARAŞTIRMA GÖREVLİSİ): Akademik piramidin ilk basamağında olan yüksek lisans ya da doktora öğrencisi.

REKTÖR: YÖK tarafından atanan, üniversitenin tüzel kişiliğini temsil eden, yönetimden, eğitim ve öğretimin eşgüdümlü bir şekilde yürütülmesinden sorumlu profesör.

DEKAN: Üniversitelerde sadece bir fakültenin yönetiminden sorumlu profesör.(ÖR: Mühendislik Fakültesi Dekanı)

ALES (AKADEMİK PERSONEL VE LİSANSÜSTÜ EĞİTİMİ GİRİŞ SINAVI): Lisans programını bitirdikten sonra eğitimine devam etmek isteyen öğrencilerin Yüksek Lisans veya Doktora programlarına başvurabilmek için girmek zorunda oldukları bir sınavdır.

TUS: Tıp Fakültesinden mezun olan ve uzmanlık eğitimi almak isteyen pratisyen hekimlerin girmek zorunda oldukları bir sınavdır. Adaylar önce İngilizce dil sınavına girerler, başarılı oldukları takdirde bilim sınavına girmeye hak kazanırlar.

ÜDS (ÜNİVERSİTELER ARASI KURUL YABANCI DİL SINAVI): Doktora ve doçentlik derecesi almak isteyen adayların girmek zorunda oldukları, ÖSYM tarafından hazırlanıp uygulanan merkezi bir sınavdır. Bazı üniversitelerde yüksek lisans yapmak isteyen adaylar için de zorunlu tutulmaktadır.

BÜTÜNLEME:  Okullarda başarısız olan öğrenciler için yapılan ek sınav, bütünleme sınavı, ikmal imtihanıdır. Eğitim kurumlarında gerçekleştirilen sınavlarda başarısız olan öğrenciler için telafi amaçlı yapılan sınav türüdür.

YAZ OKULU: Üniversitede normal eğitim süresi bittikten sonra üstten ders alma, başarısız dersleri tekrar almak için yaz ayında yapılan ve yaklaşık 7-8 hafta süren yoğunlaştırılmış ders programlarıdır. 

YABANCI DİL: Üniversitelerin Yabancı Diller Yüksekokulu, Fakülte ve Bölümlerin talepleri doğrultusunda farklı saat / hafta programlar halinde dil dersleri açmaktadır. İyi bir mesleki eğitimin yansıra bir / birden fazla yabancı dil becerisi de kazanarak, geleceğin çağdaş birer ferdi olarak toplumda yer almanızı sağlar.

STAJ: Staj, eğitim hayatı boyunca edinilen teorik bilgileri uygulamaya dökme imkanını sağlayan, iş hayatına ilk adımın atıldığı hazırlık dönemidir. Kariyer planlamasının da ilk durağı olan staj dönemi; kariyer yapmak için seçilen sektörü tanıma olanağı vermektedir. Staj yapılacak kurumu araştırarak kurum hakkında önbilgi sahibi olmak; kuruma kolay uyum sağlanması ve staj döneminin verimli geçmesi açısından önem teşkil eder. Verimli geçen bir staj dönemi ile iş hayatının ilk kapısının da açılabileceği unutulmamalıdır. Çünkü kurum içinde başarılı olan stajyerlerin staj dönemi sonrası kurumda kalma veya kurum tarafından farklı bir kuruma referans edilme yolu ile iş sahibi olma imkanları olabilmektedir.
 
KAMPÜS: Öğrencinin içerisinde yaşam ve aktivite alanı bulduğu; eğitim binalarından kütüphanesine, öğrenci yurtlarından spor salonuna kadar tüm ihtiyaçlarını karşılayabildiği Sosyal Yaşam Merkezidir.

COOP: Öğrencilerin ikinci sınıftan itibaren, her yıl bir dönemlik süre içinde (8 hafta/dönem) öğrenim gördükleri lisans programı ile ilgili işyerlerindeki faaliyetlere katılmalarını sağlayarak, öğrenim süresinde aldıkları bilgilere dayalı uygulama becerisi kazandırma çalışmalarıdır. 

ÇALIŞAN ÖĞRENCİ UYGULAMASI: Öğrenciler, bir yandan eğitimlerini sürdürürken diğer yandan üniversite içinde çalışma fırsatına sahiptirler. İlgi ve becerileri doğrultusunda, Çalışan öğrenci programına başvuran öğrenciler eğer üniversite içerisinde çalışmak isterlerse, ihtiyaçlar ve uygunlukları ölçüsünde değerlendirilirler.

ÖĞRENCİ KULÜBÜ: Herhangi bir üniversitede bir grup öğrencinin çeşitli hobilerle uğraşmak, belirli bir konu üzerine tartışmak veya araştırma yapmak, belli bir siyasi görüşü savunmak, öğrencilere veya insanlara yardım etmek, kişisel gelişimi sağlamak vb. gibi amaçlarla bir araya gelerek oluşturdukları bir kuruluştur. 

YURT: Şehir dışında bir yükseköğretim kurumuna yerleştirilen öğrencilere barınma hizmeti sağlayan kurumlara yurt denir. Kredi Yurtlar Kurumu'na bağlı öğrenci yurtları, üniversitelere bağlı yurtlar, kamu kuruluşlarına bağlı yurtlar ve özel yurtlar bulunur.

KREDİ YURTLAR KURUMU (KYK): Yüksek Öğretim kurumlarına yerleşme başarısını gösteren ve belirli şartları taşıyan öğrencilere, burs, öğrenim kredisi, harç kredisi ve barınma imkanı sağlayan kurumdur. 

BURS: Bir yükseköğretim kurumunda okumaya hak kazanmış başarılı ve/veya ihtiyaç sahibi öğrencilere, devlet kurumları, özel şirketler, dernekler, vakıflar tarafından verilen karşılıksız paradır.

SINAVSIZ GEÇİŞ: Meslek Liselerinde okuyan ya da bu okullardan mezun olan ögrencilerin, kendi bölümlerinin devamı niteliginde olan ve ÖSYM 'ce belirlenmis meslek yüksek okullarına, sırasıyla mezuniyet yılı, okul türü, METEB, diploma notu baz alınarak yapılan bir elemeden sonra sınavsız olarak yerleştirilmesidir. 

YÜKSEKOKUL: Üst düzeyde uygulayıcı meslek elemanı yetiştiren yükseköğretim kurumlarıdır. Yüksekokullarda genellikle iki yıllık eğitim verilir. Önlisans veya iki yıllık üniversite olarak kurumlar meslek yüksekokulu olarak da adlandırılır. 
Lisans veya 4 yıllık üniversite olarak belirlenen kurumlar uygulamalı bilimler yüksekokulu olarak adlandırılır, fakülteler ile eşdeğer özelliğe sahiptirler.

ENSTİTÜ: Bir üniversiteye bağlı veya bağımsız bir kuruluş olarak genellikle araştırma yapan ve bazı durumlarda öğretime de yer veren eğitim kurumu.

ÖĞRENİM HARCI: Yükseköğretim öğrencilerinin her öğretim yılında, akademik takvimde belirtilen süreler içinde ödemek zorunda oldukları katkı payıdır. Örenim harcını ödemeyen öğrencilerin kayıt ve kayıt yenileme işlemleri yapılmaz.

ÖĞRENİM KREDİSİ: Bir yükseköğretim kurumunda öğrenim gören öğrencilerin maddi yönden desteklenmesi amacıyla kayıtlı oldukları yüksek öğretim kurumlarının normal öğrenim süresince verilen, zorunlu hizmet yükümlülüğü olmayan borç paradır. Öğrenci mezun olduktan 2 yıl sonra taksitler şeklinde borcunu öder.

KATKI KREDİSİ: Katkı kredisinde, öğrenim kredisinden farklı olarak öğrenciye nakit para ödenmez, ancak öğrencinin ödemekle yükümlü olduğu dönemlik harç miktarı devlet tarafından karşılanır. Öğrenci mezun olduktan 2 yıl sonra taksitler şeklinde borcunu öder.

VİZE: Yüksek Ögretim Kurumlarında uygulanan ara sınav. 

FİNAL: Yüksek Ögretim Kurumlarında uygulanan dönem sonu sınavı. 

KURUM İÇİ YATAY GEÇİŞ (BÖLÜM DEĞİŞİKLİĞİ): Bir öğrencinin üniversite içinde kayıtlı olduğu programdan bir başka programa geçmesi kurum içi yatay geçiştir.

KAYIT YENİLEME: Öğrenciler her akademik yarıyılın başında kayıtlarını yenilemek zorundadırlar. Yarıyıl kayıtlarının yapılabilmesi için o yarıyıla ait eğitim-öğretim ücretinin takvimde belirlenen tarihlerde ödenmiş olması gereklidir. 

DERSTEN ÇEKİLME: Öğrenciler başarılı olamayacaklarını anladıkları bir dersi, Akademik Takvimde belirtilen dersten çekilme tarihine kadar bırakabilirler. Bu durumda tamamlayamadıkları toplam kredi sayısını bir sonraki yarıyılda telafi etmeleri gerekebilir. 

DİKEY GEÇİŞ: İki yıllık eğitim sonunda önlisans diploması veren meslek yüksek okullarını bitiren öğrenciler, aynı yükseköğretim kurumunun veya başka üniversitelerin 4 yıllık lisans eğitimi veren ilgili bölümlerine, ÖSYM tarafından uygulanan DGS (Dikey Geçiş Sınavı)'yi kazanarak geçiş yapabilirler.

TRANSKRIPT: Öğrencinin lisans eğitimi süresince almış olduğu derslerini toplamını, hangi dönemde aldığını, kaç krediye tekabül ettiğini, her dersin yıl sonu puanının ve tüm derslerin yıl sonu ortamalarını içeren ayrıntılı bir karnedir.

ÇİFT ANADAL: Çift anadal eğitimi, üniversitenin bir lisans programına kayıtlı olan öğrencinin, ikinci bir lisans diploması almak amacıyla üniversitenin diğer bir lisans programına devam etmesidir

YANDAL: Yandal eğitim, üniversitenin bir lisans programına kayıtlı olan bir öğrencinin, bilgisini artırmak amacıyla ikinci bir lisans programından ders almasıdır. 

AKADEMİK DANIŞMANLIK: Öğrencilerin öğrenim programlarının düzenlenmesinde yardımcı olmak ve diğer sorunları ile ilgileenmek üzere öğretim üyeleri ve öğretim görevlileri arasından ilgili mevzuat hükümlerine göre danışmanlar görevlendirilir.

ÇAN EĞRİSİ: Bir not sistemidir. Öğrencinin notu ancak sınıf ortalamasının üzerinde ise ders geçmeye hak kazanır. Öğrenci sınıf ortalamasının altında kaldıgı takdirde dersi tekrar almak zorundadır. 

ERASMUS: Erasmus bir öğrenci değişim programıdır. Bununla üniversite öğrencilerinin diğer Avrupa ülkelerinin akademik birikimlerinden faydalanabilmeleri, üniversiteler arası dayanısmanın teşvik edilmesi amaçlanmaktadır. 

ÖRGÜN EĞİTİM: Amaca göre hazırlanmış programlarla okul çatısı altında yapılan, belli kanunlara göre şekillendirilen eğitim biçimidir.

İKİNCİ ÖĞRETİM: İkinci öğretim, örgün öğretime paralel ve eşdeğer olarak yürütülen bir öğretim türüdür. İkinci öğretim programına kayıt yaptıran öğrenci ayna okulda örgün eğitim alan diğer bir öğrenciye göre daha yüksek miktarda öğrenim harcı öderve derslerine akşam saatlerinde ya da hafta sonunda devam eder.

AÇIK ÖĞRETİM: Açık Öğretim Fakültesi, 1982 yılından beri Anadolu Üniversitesi bünyesinde faaliyetlerini sürdüren bir birimdir. Örgün eğitime devam etme imkânı olmayan kişiler bu sayede üniversite öğrenimi yapabilmektedir. Gerekli ders araç-gereci öğrencilere posta yoluyla ulaştırılmaktadır. AÖF öğrencileri sınavlara ikamet ettikleri ilçe sınırları dâhilindeki orta öğretim kurumlarında girerler. 

UZAKTAN ÖĞRETİM: Uzaktan Ögretim, fiziksel olarak ögrencilerin bir derslik çatısı altında olmasını gerektirmeksizin, teknolojinin imkânlarından (internet ve çesitli bilgisayar programları, video, grafik)yararlanılarak, öğrenci ve öğretmenlerin sanal dershane ortamında bir araya getirildikleri, planlı bir ögretim şeklidir. 

DENKLİK: Yurt dışında herhangi bir yükseköğretim kurumundan diploma alan bir öğrencinin aldığı lisans diplomasının Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde de geçerli olabilmesi için Yüksek Ögretim Kurumunun(YÖK) standartlarına uygun olması, bu kurum tarafından onaylanmıs bir üniversiteden alınmıs olması gerekmektedir. 

ÖZEL YETENEK SINAVI: Beden Egitimi ve Spor Yüksek Okulu, Güzel Sanatlar Fakültesi, Mesleki Egitim Fakültesi gibi özel yetenek sınavı ile ögrenci alan okullara kayıt yaptırmak isteyen adayların girmek zorunda oldukları bir sınavdır. Özel yetenek sınavları, sınavların degerlendirilmesi ve ögrenci yerlestirme islemleri ÖSYM'den bagımsızdır.